ինչպես ազատվել մեջքի ցավից - բժշկական ուղեցույց

Ի՞նչ է ինչպես ազատվել մեջքի ցավից:

Մեջքի ցավը (դորսալգիա) նյարդաբանական կամ մկանային ծագում ունեցող ցավային համախտանիշ է, որը ազդեցում է պարանոցից մինչև գոտկատեղի հատվածը։ Համաձայն Համաշխարհային Առողջապահական Կազմակերպության (ՀԱԿ) տվյալների՝ մեջքի ցավը աշխարհում հաշմանդամության հիմնական պատճառներից մեկն է, որը ազդում է կյանքի որակի վրա։ Ցավի պատճառները կարող են լինել՝ մկանային լարվածություն, միջողնային սկավառակների հերվում (հերնիա), ողնաշարի դեֆորմացիա (սկոլիոզ, կիֆոզ), նյարդերի սեղմում (ռադիկուլոպաթիա) կամ համակարգային հիվանդություններ (ռևմատոիդ արթրիտ, օստեոպորոզ)։ Բուժումը կախված է պատճառից և կարող է ներառել դեղորայք, ֆիզիոթերապիա, վիրահատություն կամ այլընտրանքային մեթոդներ։

Հիմնական բնութագրերը

Ախտանիշներ

• Լոկալիզացված ցավ՝ սուր կամ մատուցող, որը սրանում է շարժումից կամ երկար նստելուց։ Օրինակ՝ գոտկատեղի ցավը կարող է ճառագայթել ոտք (իշիաս).
• Մկանային լարվածություն՝ ողնաշարի երկայնքով կոշտություն կամ սպազմեր, հատկապես առավոտյան։ Կարող է սահմանափակել շարժումների ամպլիտուդան (օրինակ՝ չկարողանալ թեքվել)։
• Նյարդաբանական սիմպտոմներ՝ մրմունկ կամ թմրություն ոտքերում (նշան է նյարդի սեղմման), մկանային թուլություն կամ ռեֆլեքսների փոփոխություն։
• Ցավ, որը ուժեղանում է գիշերը՝ հատկապես ինֆլամատոր հիվանդությունների (օրինակ՝ անկիլոզացնող սպոնդիլիտ) կամ ուռուցքների դեպքում։
• Շարժումների սահմանափակում՝ չկարողանալ ամբողջովին ուղղվել կամ պտտել պարանոցը (ցերվիկալգիայի դեպքում)։
• Ցավ, որը ճառագայթում է այլ հատվածներ՝ օրինակ, պարանոցի ցավը կարող է տալ գլխացավ (ցերվիկոգեն գլխացավ) կամ ձեռքեր։
• Համակցված սիմպտոմներ՝ տենդ (վարակային պատճառների դեպքում), քաշի կորուստ (սիստեմիկ հիվանդություններ) կամ միզուկի կամ աղիքի ֆունկցիայի խանգարում (կոնուս մեդուլարիս համախտանիշ՝ հերթական բուժման անհրաժեշտություն)։
• Ցավ, որը կապված է հղիության հետ՝ հորմոնալ փոփոխությունների (ռելաքսին) և ծանրության կենտրոնի փոփոխության պատճառով։ Հանդիպում է հղի կանանց 50%-ի մոտ։

Բուժման մեթոդներ

• Դեղորայքային բուժում՝
  • Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ (ՕՍՀԴ)՝ իբուպրոֆեն, դիկլոֆենակ (նվազեցնում են բորբոքումը և ցավը)։
  • Մկանային ռելաքսանտներ՝ բակլոֆեն, տիզանիդին (օգտագործվում է սպազմերի դեպքում, բայց կարող է առաջացնել քնկոտություն)։
  • Անալգետիկներ՝ պարացետամոլ (ամենաանվտանգը, բայց չպետք է գերազանցել 4 գ/օր դոզան)։
  • Տեղային քսուքներ՝ դիկլոֆենակ գել կամ կապսիկամ (տաքացնող ազդեցություն)։
• Ֆիզիոթերապիա՝
  • Մանուալ թերապիա՝ ողնաշարի մոբիլիզացիա կամ մանիպուլյացիա (կատարվում է միայն որակավորված մասնագետի կողմից)։
  • Ֆիզիկական վարժություններ՝ կորիզային մկանների ամրացում (պլանկ, հիպերեկստենզիա) և ձգում (կատու-կով վարժություն)։
  • Էլեկտրոթերապիա՝ ՏԷՆՍ (տրանսկուտանային էլեկտրական նյարդերի սթիմուլյացիա) կամ ուլտրաձայնային բուժում։
• Շարժումային թերապիա՝
  • Յոգա կամ պիլատես՝ բարելավում է հոդերի շարժունությունը և մկանային տոնուսը։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ յոգան նվազեցնում է քրոնիկ ցավի ինտենսիվությունը 30%-ով։
  • Լող՝ ջրի մեջ վարժությունները նվազեցնում են ողնաշարի բեռնվածությունը։
• Ալտերնատիվ մեթոդներ՝
  • Ակուպունկտուրա՝ ՀԱԿ-ի տվյալներով՝ արդյունավետ է քրոնիկ ցավի դեպքում (նվազեցնում է ցավի մակարդակը 50%-ով 3 ամսվա ընթացքում)։
  • Քիրոպրակտիկա՝ ողնաշարի ճշգրիտ կարգավորում, բայց հակացուցված է հերնիայի կամ օստեոպորոզի դեպքում։
• Ժողովրդական միջոցներ՝
  • Տաք կամ սառը կոմպրեսներ՝ սուր ցավի դեպքում՝ սառը (15 րոպե, 3 անգամ օրվա ընթացքում), քրոնիկի դեպքում՝ տաք (բարելավում է արյան շրջանառությունը)։
  • Առողջացնող խոտեր՝
    • Կուրկումա՝ հակաբորբոքային ազդեցություն (1 չայի գդալ փոշի + ջուր, եռել 10 րոպե, օրվա ընթացքում 2 անգամ)։
    • Իմբիր՝ կարող է նվազեցնել մկանային ցավը (թեյի տեսքով կամ կոմպրեսի)։
• Վիրաբուժական միջամտություն՝ ցուցված է միայն konservativ բուժման անարդյունավետության դեպքում՝
  • Միկրոդիսկէկտոմիա՝ հերնիայի հեռացում (արդյունավետության մակարդակ՝ 90-95%)։
  • Սպոնդիլոդեզ՝ ողերի ֆիքսում