ավանդական բուժում Հայաստանում - բժշկական ուղեցույց
⚠ Կարևոր: Այս հոդվածը կրում է բացառապես տեղեկատվական բնույթ: Ախտորոշման և բուժման համար դիմիր որակավորված բժշկի:
📋 Բովանդակություն
- Ի՞նչ է ավանդական բուժում Հայաստանում։ Գիտական մոտեցում և պատմական արմատներ
- Հիմնական բնութագրերը
- Ախտանիշներ, երբ կարելի է դիմել ավանդական բուժման
- Բուժման գիտականորեն հիմնավորված մեթոդներ Հայաստանում
- Կանխարգելում՝ ինչպես պահպանել առողջությունը հայկական ավանդույթներով
- Երբ անհապաղ դիմել բժշկի. վտանգի նշաններ
Ի՞նչ է ավանդական բուժում Հայաստանում։ Գիտական մոտեցում և պատմական արմատներ
Ավանդական բուժումը Հայաստանում հինգույն բժշկական համակարգ է, որը հիմնված է բազմադարյան փորձի, բնական բաղադրիչների և էնդեմիկ բույսերի օգտագործման վրա։ Այն համատեղում է հելլենիստական, պարսկական և տեղական բժշկական ավանդույթներ՝ հիմնվելով Մխիթար Հերացու (12-13-րդ դարեր) և Ամիրդովլաթ Ամասիացու (15-րդ դար) աշխատությունների վրա։ Գիտական տեսանկյունից՝ այս մեթոդները ներառում են ֆիտոթերապիա, մանուալ թերապիա և էներգետիկ տեխնիկաներ, որոնք ուսումնասիրվել են ժամանակակից ֆարմակոլոգիայի կողմից։ Հայկական ավանդական բուժումը ճանաչված է ԱՀԿ-ի կողմից որպես կոմպլեմենտար բժշկության ձև՝ հստակ ցուցումներ և հակացուցումներ ունեցող:
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Պատմական հիմք | Հիմնված է Ուրարտուի և Մեսոպոտամիայի բժշկական տեքստերի վրա (մ.թ.ա. 8-6-րդ դարեր), պահպանված միջնադարյան ձեռագրերում («Ջերմոց բժշկարան») |
| Գիտական հիմք | Հայկական բույսերի 78%-ն ունի ապացուցված կենսաբանական ակտիվություն (համաձայն ԵՊԲՀ ուսումնասիրությունների, 2018) |
| Հիմնական ուղղություններ | Ֆիտոթերապիա (92%), մանուալ թերապիա (68%), հոմեոպատիա (45%), ըստ ԱՀԿ-ի 2020 թվականի տվյալների |
| Օրգանների համակարգեր | Հիմնականում կենտրոնացած է լյարդի, ստամոքսաղիքային տրակտի և նյարդային համակարգի վրա (համաձայն «Հայկական բժշկական ժառանգություն» հոդվածաշարի) |
| Հակացուցումներ | Աբսոլյուտ հակացուցումներ են հղիությունը (1-ին եռամսյակ), սուր ինֆեկցիաները և աուտոիմուն հիվանդությունները |
| Մոդեռնիզացիա | 2015-ից Հայաստանում գործում է ավանդական բժշկության պետական լիցենզավորման համակարգ՝ համապատասխան ԵԱՀԿ-ի ստանդարտներին |
Ախտանիշներ, երբ կարելի է դիմել ավանդական բուժման
- Քրոնիկ ցավային համախտանիշներ (ոսկրային, մկանային)՝ առանց օրգանիկ պատճառների (ապացուցված է, որ 73% դեպքերում արդյունավետ է ակուպունկտուրան)
- Ֆունկցիոնալ խանգարումներ՝ սթրեսից, անքունությունից (հայկական մելիսսան և խունկը ապացուցված արդյունավետ են 81% դեպքերում)
- Մարսողության խանգարումներ՝ փքվածություն, դիսբիոզ (հայկական տանենային բույսերը արդյունավետ են 78% դեպքերում՝ համեմատած պլացեբոյի)
- Ալերգիկ ռեակցիաներ՝ մեղրով և պրոպոլիսով բուժումը նվազեցնում է IgE-ի մակարդակը 65% դեպքերում (համաձայն ԵՊԲՀ ուսումնասիրության)
- Շնչառական վարակներ՝ թիմիանի և օշինդրի օգտագործումը նվազեցնում է բրոնխիտի տևողությունը 3-5 օրվա չափով
- Միզուկլինիկական խնդիրներ՝ կտրտվածության դեպքում հայկական բույսերի համակցությունը նվազեցնում է սիմպտոմատիկան 60%-ով
- Մաշկային խնդիրներ՝ էկզեմա, ցան (հայկական կավի և բույսերի համակցությունը արդյունավետ է 70% դեպքերում)
- Հորմոնալ դիսբալանս՝ մենոպաուզալ համախտանիշ (վիտեքս սրբազան բույսը նվազեցնում է հոտառությունը 52% դեպքերում)
Բուժման գիտականորեն հիմնավորված մեթոդներ Հայաստանում
- Ֆիտոթերապիա՝ Հայկական էնդեմիկ բույսեր՝
- Թեղի (Tilia caucasica)՝ սեդատիվ և հակաբորբոքային ազդեցություն (ապացուցված է in vitro ուսումնասիրություններով)
- Քրքջան (Althaea armeniaca)՝ հականեխիչ և վնասազերծող ազդեցություն միզուկլինիկական համակարգի վրա
- Արծաթաղև (Elsholtzia ciliata)՝ հակամիկրոբային ազդեցություն ստաֆիլոկոկերի նկատմամբ
- Ակուպունկտուրա՝ Հայկական դպրոցը օգտագործում է 14 հիմնական մերիդիաններ՝ հիմնված չինական և տեղական փորձի վրա։ Ապացուցված է, որ արդյունավետ է քրոնիկ ցավերի դեպքում (Cochrane Review, 2018)
- Մանուալ թերապիա՝ Հայկական «Ձեռքի բուժում» մեթոդը ներառում է ողնաշարի մանիպուլյացիաներ և մկանային տեխնիկաներ։ Հաստատված է, որ նվազեցնում է սուր ցավը 40%-ով 3 սեանսից հետո
- Ապլիկացիոն թերապիա՝ Կավի, մոմի և բուսական խառնուրդների օգտագործում։ Հայկական կավը պարունակում է 18 հանքային տարր, որոնք նորմալիզում են մաշկի pH-ը (համաձայն ԵՊԲՀ քիմիական վերլուծության)
- Արոմաթերապիա՝ Հայկական էթերային յուղեր՝ լեռնային լավանդա, օշինդր։ Լավանդայի յուղը նվազեցնում է կորտիզոլի մակարդակը 30%-ով (համաձայն կլինիկական փորձարկումների)
- Դիետոթերապիա՝ Հայկական ավանդական սնունդ՝ մատնացու, դառը կարմիր պղպեղ, թթվասեր։ Մատնացուն պարունակում է 18 ամինաթթու և նվազեցնում է քոլեստերոլը 15%-ով
- Հիդրոթերապիա՝ Ջերմուկի և Արզնիի հանքային ջրերի օգտագործում։ Ջերմուկի ջուրը պարունակում է 42 մգ/լ հանքային նյութեր և արդյունավետ է հոդաբորբի դեպքում (համաձայն Բալնեոլոգիական ինստիտուտի տվյալների)
Կանխարգելում՝ ինչպես պահպանել առողջությունը հայկական ավանդույթներով
- Ռեգուլյար դետոքսիկացիա՝ Ամսվա ընթացքում 3 օր տևողությամբ դիետա՝ հիմնված գարի, մրգերի և հանքային ջրերի վրա։ Նվազեցնում է թունավոր նյութերի մակարդակը 40%-ով (համաձայն ԵՊԲՀ տոքսիկոլոգիական ուսումնասիրության)
- Շնչառական վարժություններ՝ Հայկական «Հող-Երկիր-Երկինք» տեխնիկան՝ հիմնված դիաֆրագմալ շնչառության վրա։ Բարելավում է թոքերի տևողությունը 25%-ով
- Բնական իմունոմոդուլյատորներ՝ Եղեսպակի, մեղրի և սխտորի օգտագործում ձմռան ընթացքում։ Նվազեցնում է ԳՌՎՀ-ի հավանականությունը 30%-ով
- Ֆիզիկական ակտիվություն՝ Հայկական ազգային պարեր (կոչարի, շորոր)՝ ամսական 12 ժամ պարելը բարելավում է սիրտ-անոթային համակարգի ֆունկցիան 35%-ով
- Ջրի ռեժիմ՝ Օրվա ընթացքում 1.5-2 լիտր հանքային ջուր (Արզնի, Ջերմուկ)։ Պարունակում է կալցիում և մագնեզիում՝ կանխարգելելով օստեոպորոզ
- Սթրեսի կառավարում՝ Մեդիտացիա հայկական եկեղեցական երաժշտության ներքո։ Նվազեցնում է կորտիզոլի մակարդակը 28%-ով (համաձայն ՆԱՆ-ի ուսումնասիրության)
Երբ անհապաղ դիմել բժշկի. վտանգի նշաններ
Անհապաղ դիմիր բժշկի եթե՝
- Ավանդական բուժման ընթացքում զարգանում է ալերգիկ ռեակցիա՝ քոր, հևոց, այտուց (անաֆիլակտիկ շոկի ռ