ստամոքսի զննություն - բժշկական ուղեցույց
Ի՞նչ է ստամոքսի զննում (գաստրոսկոպիա)
Ստամոքսի զննումը (էնդոսկոպիկ հետազոտություն կամ գաստրոսկոպիա) բժշկական պրոցեդուրա է, որը թույլ է տալիս ուղղակիորեն տեսնել ստամոքսի, կերակրափողի և տասներկումատնյա աղիքի լորձաթաղանթը՝ օգտագործելով հարմարեցված օպտիկական սարք՝ էնդոսկոպ: Էնդոսկոպը բարակ, ճկուն խողովակ է՝ լուսավորությամբ և տեսախցիկով, որը մտնում է բժշկի կողմից բերանի միջոցով: Պրոցեդուրայի ընթացքում հնարավոր է կատարել նաև կենսազննում (բիոպսիա) կամ այլ միջամտություններ՝ հյուսվածքային նմուշներ վերցնելու կամ անոմալիաներ ուղիղ հեռացնելու համար: Գաստրոսկոպիան համարվում է ստամոքսաղիքային համակարգի ախտորոշման «ոսկե ստանդարտ», քանի որ թույլ է տալիս հայտնաբերել խոցեր, բորբոքումներ, ուռուցքներ կամ արյունահոսություններ 95%-ից բարձր ճշգրտությամբ:
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Տևողություն | Սովորաբար 5-15 րոպե, կախված միջամտության բարդությունից |
| Անզգայացում | Կիրառվում է տեղային անզգայացում (լիդոկաինի սպրեյ) կամ սեդացիա (հանգստացնող դեղամիջոցներ) |
| Հաստատունություն | Առանց հոսպիտալացման (ամբուլատոր), բարդ դեպքերում՝ հոսպիտալացման պայմաններում |
| Հակացուցումներ | Սուր սրտային անբավարարություն, ծանր շնչառական խանգարումներ, արյան մակարդման խանգարումներ |
| Հետազոտային շրջանի խնամք | 1-2 ժամ սննդից հրաժարվել, խուսափել ծանր ֆիզիկական բեռնվածությունից |
| Ճշգրտություն | Հնարավորություն ունի հայտնաբերել ≤2 մմ տրամագծով փոփոխություններ |
Ախտանիշներ, որոնք պահանջում են ստամոքսի զննում
- Խրոնիկական սրտխառնոց - Եթե տևում է 4 շաբաթից ավելի, հատկապես ուղեկցվում է քաշի կորստով
- Արյունահոսություն - Փսխում արյունով (հեմատեմեզ) կամ սև, դժգույն կղանք (մելենա)
- Կուլ տալու դժվարություն (դիսֆագիա) - Հատկապես պինդ սննդի դեպքում, որը կարող է վկայել ուռուցքի կամ սեղմումների մասին
- Անբացատրելի սրտխառնոց կամ փսխում - Եթե ուղեկցվում է գիշերային ցավերով կամ սննդից անկախ է
- Ստամոքսային ցավեր - Երկարատև, կրկնվող ցավեր վերին որովայնում, հատկապես գիշերային
- Անեմիա - Բժշկական հետազոտությամբ հայտնաբերված երկաթի պակաս (միկրոցիտար անեմիա), որը կարող է վկայել թաքնված արյունահոսության մասին
- Անբացատրելի քաշի կորուստ - 5%-ից ավելի քաշի կորուստ 6 ամսվա ընթացքում առանց պատճառի
- Խրոնիկական թթվային ռեֆլյուկս (GERD) - Եթե դեղորայքային բուժումը արդյունք չի տալիս 8-12 շաբաթվա ընթացքում
Բուժման մեթոդներ ստամոքսի հիվանդությունների համար
- Դեղորայքային բուժում
- Պրոտոնի պոմպի ինհիբիտորներ (Օմեպրազոլ, Պանտոպրազոլ) - Խոցերի և գաստրիտի բուժման համար
- Հելիկոբակտեր պիլորիի դեմ անտիբիոտիկներ (Ամոքսիցիլին, Կլարիթրոմիցին) - Բակտերիալ վարակների դեպքում
- Հիստամինի ընկալիչների պաշարիչներ (Ֆամոտիդին) - Թթվային արտադրության նվազեցում
- Էնդոսկոպիկ միջամտություններ
- Պոլիպների հեռացում - Էլեկտրական հսակի կամ լազերի միջոցով
- Արյունահոսության դադարեցում - Կլիպների կամ կոագուլյացիայի միջոցով
- Ստենտավորում - Կերակրափողի կամ ստամոքսի նեղացումների դեպքում
- Վիրաբուժական միջամտություն - Ուռուցքների, ծանր խոցերի կամ բարդությունների դեպքում (օրինակ՝ գաստրէկտոմիա)
- Դիետիկ բուժում
- Թեթև, ոչ սուր սնունդ - Բրնձի կաթնաշիլա, հացահալվա, եփած բանջարեղեն
- Թթվայնության նվազեցում - Հրաժարել սուրճից, ալկոհոլից, գազավորված խմիչքներից
- Ժողովրդական միջոցներ (համալրող բուժում)
- Մեղր և ալոե - 1 գդալ մեղր + 1 թեյի գդալ ալոե հյութ, օրական 2 անգամ (հակաբորբոքային ազդեցություն)
- Կարտոֆիլի հյութ - Նոր պատրաստված հյութը խմել առավոտյան դեռատի (թթվայնությունը նվազեցնում է)
- Ջրածնային պերօքսիդի լուծույթ - 1 կաթիլ 3% պերօքսիդ 50 մլ ջրում (հակաբակտերիալ ազդեցություն, միայն բժշկի թույլտվությամբ)
Կանխարգելում
- Սննդակարգի կարգավորում - Կանոնավոր սնունդ (օրական 4-5 անգամ փոքր բաժիններով), խուսափել գերսարցումից
- Ալկոհոլի և ծխախոտի հրաժարում - Նվազեցնում է խոցերի և գաստրիտի ռիսկը 40%-ով
- Ստրեսի կառավարում - Մեդիտացիա, յոգա կամ հոգեբանական աջակցություն (ստրեսը խթանում է թթվային արտադրությունը)
- Հելիկոբակտեր պիլորիի սկրինինգ - Եթե ընտանիքում կան դեպքեր, անցնել թեստավորում
- Դեղամիջոցների ճիշտ ընդունում - Խուսափել ասպիրինի և ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի չարաշահումից
- Ֆիզիկական ակտիվություն - Օրական 30 րոպե քայլք կամ մեղմ վարժություններ (բարելավում է մարսողությունը)
Երբ անհապաղ դիմել բժշկի
Անհապաղ դիմիր բժշկի կամ կանչիր շտապ օգնություն, եթե՝
- Փսխումը ուղեկցվում է արյան կամ սև զանգվածների առկայությամբ (հետո կարող է լինել շոկ)
- Կղանքը սև է, հոտով նման ասֆալտի (մելենա) կամ պարունակում է արյան հետքեր
- Ցավերը սուր են, դաշույնի հարվածի նման (պերֆորացիա կասկածի դեպքում)
- Գիտակցության խանգարումներ կամ շնչառական անբավարարություն արյան կորստի պատճառով
Հաճախ տրվող հարցեր
Գաստրոսկոպիան ցավոտ է՞
Պրոցեդուրայի ընթացքում կիրառվում է տեղային անզգայացում (կոկորդի սպրեյով), իսկ հաճախ նաև սեդացիա (հանգստացնող դեղամիջոցներ), ինչի պատճառով հիվանդը գրեթե ոչինչ չի զգում: Որոշ անհարմարություն կարող է լինել էնդոսկոպի անցնելու ժամանակ, բայց ցավը բացառիկ է: Պրոցեդուրայից հետո կարող