երեխայի հազի դեղ - բժշկական ուղեցույց
⚠ Կարևոր: Այս հոդվածը կրում է բացառապես տեղեկատվական բնույթ: Ախտորոշման և բուժման համար դիմիր որակավորված բժշկի:
📋 Բովանդակություն
Ի՞նչ է երեխայի հազի դեղ
Երեխայի հազի դեղը բժշկական պատրաստուկ է, որը նախատեսված է հազի ռեֆլեքսը մեղմելու կամ վերացնելու համար՝ ազդելով հազի կենտրոնի (մեդուլա օբլոնգատա) կամ շնչուղիների լորձաթաղանթի վրա։ Հազը ֆիզիոլոգիական պաշտպանական ռեакցիա է, սակայն երեխաների մոտ կարող է լինել վիրուսային ինֆեկցիաների (օրինակ՝ գրիպ, ՌՍՎ), ալերգիայի, բրոնխային ասթմայի կամ ռեֆլյուկսի հետևանք։ Դեղամիջոցները դասակարգվում են ըստ ազդեցության մեխանիզմի՝ հակահազային (կոդեին, դեքստրոմետորֆան), մուկոլիտիկ (ամբրոքսոլ, ակետիլցիստեին) և բրոնխալայնիչ (սալբուտամոլ)։ Հատուկ ուշադրություն է պահանջվում մինչև 2 տարեկան երեխաների համար, քանի որ որոշ դեղեր կարող են առաջացնել շնչառական դեպրեսիա կամ այլ կողմնակի ազդեցություններ։
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Դեղաչափի ձևեր | Սիրոպ, կաթիլներ, պինդ դեղահաբեր (6 տարեկանից), օշարակներ։ Երեխաների համար նախընտրելի են հեղուկ ձևերը՝ ճշգրիտ դոզավորման համար։ |
| Ազդեցության տևողություն | Կարճատև (4-6 ժամ, օրինակ՝ կոդեին), միջին (8-12 ժամ, օրինակ՝ դեքստրոմետորֆան), երկարատև (24 ժամ, օրինակ՝ որոշ հակահիստամիններ)։ |
| Հակացուցումներ | Մինչև 1 տարեկան երեխաներ (ռիսկային խումբ), բրոնխային ասթմա (չոր հազի դեղեր), շաքարային դիաբետ (շաքար պարունակող սիրոպներ), երիկամային անբավարարություն։ |
| Հիմնական ակտիվ նյութեր | Դեքստրոմետորֆան (չոր հազ), ամբրոքսոլ (թաց հազ), սալբուտամոլ (բրոնխասպազմ), ֆենսպիրիդ (հակաբորբոքային)։ |
| Համատեղելիություն | Առանց բժշկի հսկողության չի համատեղվում հակադեպրեսանտների, մկանային ռելաքսանտների կամ այլ հազի դեղերի հետ (ռիսկ՝ շնչառական անբավարարություն)։ |
| Օգտագործման առանձնահատկություններ | Ճշգրիտ դոզավորում ըստ քաշի (ոչ տարիքի), օգտագործել միայն չափող գդալով, խուսափել ինքնաբուժումից եթե հազը տևում է ավելին քան 7 օր։ |
Ախտանիշներ
- Չոր հազ՝ առանց լորձի, գրգռիչ, հաճախ գիշերային, բնորոշ է վիրուսային ֆարինգիտի կամ ալերգիայի դեպքում։
- Թաց հազ՝ լորձով, «խխունջ» ձայնով, հաճախ ուղեկցվում է քթահոսությամբ կամ ջերմությամբ (բրոնխիտ, թոքաբորբ)։
- Ձգձգվող հազ՝ կոկլյուշի (հովտաշի) կամ միկոպլազմային ինֆեկցիայի նշան, կարող է տևել ամիսներ շաբաթներ։
- Հազ գիշերային ժամերին՝ կարող է մատնանշել ասթմա կամ ռեֆլյուկս (ստամոքսի թթվային պարունակության նետում)։
- Հազ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից հետո՝ բնորոշ է բրոնխային հիպերռեակտիվության կամ սրտային խնդիրների։
- Արյան խխունջ լորձում՝ վտանգավոր նշան, կարող է վկայել թոքերի բորբոքում կամ մեկուսացնող հիվանդությունների մասին։
- Հազը ուղեկցվում է շնչահեղձությամբ՝ անհապաղ բժշկական օգնություն է պահանջում (ռիսկ՝ անաֆիլաքսիա կամ լարինգոսպազմ)։
- Շնչառության դժվարացում՝ կարող է լինել բրոնխիոլիտի (ՌՍՎ վիրուս) կամ օտար մարմնի նշան։
Բուժման մեթոդներ
- Հակահազային դեղեր (չոր հազ)՝
- Դեքստրոմետորֆան (12 տարեկանից), ազդեցում է հազի կենտրոնի վրա, չի ճնշում շնչառությունը։
- Բուտամիրատ (6 տարեկանից), չունի նարկոտիկ ազդեցություն, անվտանգ է երեխաների համար։
- Մուկոլիտիկ դեղեր (թաց հազ)՝
- Ամբրոքսոլ (1 տարեկանից), նոսրացնում է լորձը, խթանում բրոնխների մաքրումը։
- Ացետիլցիստեին (2 տարեկանից), օգտագործվում է խիտ լորձի դեպքում, հակացուցված ասթմայի ժամանակ։
- Բրոնխալայնիչներ՝ Սալբուտամոլ (ինհալյացիոն), օգտագործվում է ասթմայի կամ բրոնխոսպազմի դեպքում։
- Հակահիստամիններ՝ Լորատադին կամ Ցետիրիզին, եթե հազը ալերգիական ծագում ունի։
- Ժողովրդական միջոցներ (համալրող բուժում)՝
- Մեղր (1 տարեկանից)՝ 1 չգդակ մեղր գիշերը, ապացուցված է որպես չոր հազի մեղմիչ (հետազոտություն՝ Pediatrics, 2012)։
- Թեյ կամոմիլով՝ հակաբորբոքային ազդեցություն, մեղմում է կոկորդի գրգռումը։
- Աղի լուծույթով քթի լվացում՝ օգտակար է քթահոսության և հետքթային սինդրոմի դեպքում։
- Հիդրատացիա՝ տաք հեղուկներ (հատապտղի կոմպոտ, ջուր), օգնում է լորձը նոսրացնել։
- Օդի խոնավեցում՝ օդի խոնավությունը պետք է լինի 40-60%՝ հազի գրգռումը նվազեցնելու համար։
Կանխարգելում
- Պատվաստում՝ կոկլյուշի (հովտաշ), գրիպի և ՌՍՎ-ի դեմ պատվաստումներ կանխում են հազի հիմնական պատճառները։
- Ալերգեններից խուսափում՝ փոշի, ծխախոտի ծուխ, կենդանիների մազեր, որոնք կարող են գրգռել շնչուղիները։
- Ձեռքերի հիգիենա՝ վիրուսային ինֆեկցիաների տարածումը կանխելու համար (հատկապես մանկապարտեզում)։
- Շնչառական վարժություններ՝ օգտակար է քրոնիկ հազի կամ ասթմայի դեպքում (օրինակ՝ Բուտեյկոյի մեթոդ)։
- Ռեֆլյուկսի կանխարգելում՝ երեխային կերակրել ուղիղ դիրքով, խուսափել ծանր սննդից գիշերային ժամերին։
- Շնչառական վարակների ժամանակին բուժում՝ խուսափել ինքնաբուժումից, եթե հազը տևում է ավելին քան 3 օր։
Երբ դիմել բժշկի
Անհապաղ դիմիր բժշկի եթե՝
- Հազը ուղեկցվում է շնչահեղձությամբ, կապույտ գույնով շրթունքների կամ կրծքավանդակի նեղացումով (ռիսկ՝ կրուպ կամ անաֆիլաքսիա