գաստրիտի բուժումը - բժշկական ուղեցույց

Ի՞նչ է գաստրիտի բուժումը

Գաստրիտը ստամոքսի լորձաթաղանթի բորբոքումն է, որը առաջանում է սննդային սխալներից, Helicobacter pylori բակտերիայի վարակից, ալկոհոլի չարաշահումից կամ երկարատև դեղորայքային բուժումից (հատկապես ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ)։ Բուժումը ներառում է դեղորայքային թերապիա (հակաթթվային, հակաբիոտիկներ, լորձաթաղանթը պաշտպանող միջոցներ), դիետա և կյանքի ոճի փոփոխություններ։ Համաձայն NCBI-ի տվյալների՝ գաստրիտի բուժման հաջողությունը կախված է պատճառի ճշգրիտ հայտնաբերման և համապատասխան սխեմայի ընտրությունից։ Եթե չբուժվի, կարող է հանգեցնել խոցերի կամ նույնիսկ ստամոքսի քաղցկեղի զարգացման։

Հիմնական բնութագրերը

Ախտանիշներ

• Ստամոքսի ցավ՝ վերին միզապարկի շրջանում, սուր կամ թուլ (սոված վիճակում կամ գիշերային)
• ՝ հատկապես ճարպոտ կամ սուր սննդից հետո
• ՝ գերհագեցումից կամ գազերի կուտակումից
• Ճիճվային ռեֆլյուկս՝ թթվային համով փսխում կամ սրտխառնոց
• Ապետիտի կորուստ՝ կապված ցավի կամ սթրեսի հետ
• Արյունահոսություն՝ սև կղանք (մելենա) կամ փսխման մեջ արյան առկայություն (հեմատեմեզ)
• Ընդհանուր թուլություն՝ անեմիայի կամ սննդանյութերի ներծծման խանգարման պատճառով
• Շնչառական հոտ՝ կապված H. pylori-ի կամ սննդի քայքայման հետ

Բուժման մեթոդներ

• Հակաբիոտիկներ՝ H. pylori-ի դեպքում (ամոքսիցիլին, կլարիթրոմիցին, մետրոնիդազոլ)՝ 10-14 օրվա կուրսով։ Համաձայն ԱՀԿ-ի տվյալների՝ բուժման հաջողությունը կազմում է 80-90%:
• Հակաթթվային դեղամիջոցներ՝ ՊՊԻ-ներ (օմեպրազոլ, պանտոպրազոլ) կամ H2-բլոկատորներ (ֆամոտիդին)՝ թթվայնության նվազեցման համար:
• Անտացիդներ՝ ալյումինի կամ մագնեզիումի հիդրօքսիդ (Maalox, Almagel)՝ սիմպտոմատիկ թեթևացում:
• Լորձաթաղանթի պաշտպանիչներ՝ սուկրալֆատ (Carafate) կամ միզոպրոստոլ՝ խոցերի կանխարգելման համար:
• Դիետա՝ բացառել սուր, տապակած, թթու, ալկոհոլ, սուրճ։ Ներառել օվսենու հյուս (պեկտին), բանան, կարտոֆիլ (լորձնային հյուսներ), կեֆիր (պրոբիոտիկներ):
• Ժողովրդական միջոցներ՝
  • Կարտոֆիլի հյութ՝ 1/2 բաժակ առավոտյան (հակաբորբոքային ազդեցություն):
  • Մեղր + ալոե՝ 1 գդալ 3 անգամ օրվա ընթացքում (լորձաթաղանթի վերականգնում):
  • Կամոմիլի թեյ՝ 2 անգամ օրվա ընթացքում (հանգստացնող ազդեցություն):
• Սթրեսի կառավարում՝ յոգա, մեդիտացիա կամ հոգեբանական աջակցություն (քրոնիկ գաստրիտի դեպքում):

Կանխարգելում

• Ճիշտ սնունդ՝ կանոնավոր (5-6 անգամ օրվա ընթացքում), փոքր բաժիններով։ Բացառել ֆաստֆուդ, գազավորված խմիչքներ:
• Հիգիենա՝ ձեռքերը լվանալ սննդից առաջ (կանխարգելում է H. pylori-ի փոխանցումը):
• Ալկոհոլի և ծխախոտի հրաժարում՝ նվազեցնում է լորձաթաղանթի գրգռումը 70%-ով:
• Դեղորայքի ճիշտ ընդունում՝ NSAID-ներ ընդունել սննդի հետ կամ ՊՊԻ-ների հետ միասին:
• Շարժուն կյանք՝ ֆիզիկական ակտիվությունը բարելավում է արյան շրջանառությունը և նյութափոխանակությունը:
• Ռեգուլյար ստուգումներ՝ 40+ տարիքում էնդոսկոպիա ամեն 2-3 տարի (ռիսկի խմբերի համար):

Երբ դիմել բժշկի

Անհապաղ դիմիր բժշկի եթե՝

• Փսխման մեջ կամ կղքի մեջ կա արյան առկայություն (սև կամ մուգ կարմիր գույն):
• Ցավը տևում է 3 օրվա ընթացքում և ուղեկցվում է տենչանքով կամ ջերմությամբ:
• Կա քաշի կորուստ առանց պատճառի (հնարավոր է խոց կամ ուռուցք):
• Առկա է շնչահեղձություն կամ գունատություն (անեմիայի նշան):

Հաճախ տրվող հարցեր

Արդյոք գաստրիտը կարող է անցնել ինքնուրույն՝ առանց բուժման?

Սուր գաստրիտը կարող է թեթևանալ սննդային ռեժիմի փոփոխությամբ, բայց H. pylori-ով կամ քրոնիկ գաստրիտը պարտադիր պահանջում է բուժում։ Առանց թերապիայի՝ ռիսկը խոցերի կամ քաղցկեղի զարգացման 3-5 անգամ բարձր է։

Ինչպե՞ս տարբերակել գաստրիտը սննդային թունավորումից:

Գաստրիտը սովորաբար ունի քրոնիկ ցավ (շաբաթներ/ամիսներ), իսկ թունավորումը՝ սուր սիմպտոմներ (փսխում, փորլուծություն) 6-24 ժամվա ընթացքում։ Գաստրիտը հաճախ կապված է սննդի ընդունման հետ, իսկ թունավորումը՝ կոնկրետ սննդամթերքի հետ։

Արդյոք կարող եմ ընդունել հակաբիոտիկներ առանց թեստի?

ՈՉ։ H. pylori-ի համար անհրաժեշտ է շնչառական թեստ կամ բիոպսիա, քանի որ չարաշահումը կարող է հանգեցնել դեղորայքային դիմադրության։ Սխալ բուժումը բարդացնում է հիվանդության ընթացքը։ Բժիշկը ընտրում է սխեմա՝